عباس قرار داد تا اينكه مهدى فرزند منصور خليفه شد و فدك را بازپس گردانيد . « 1 » 4 - بعد از مهدى ، هادى خليفهء مسلمين شد و فدك را از اهل بيت گرفت و تا زمان مأمون در دست بنى عباس بود حتى روزى حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام آن را از رشيد مطالبه نمود و ليكن مورد قبول واقع نشد و رشيد از دادن فدك امتناع ورزيد . وقتى مأمون روى كار آمد و جمعى از اولاد امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام پيش مأمون حاضر شدند و گفتند كه فدك و عوالى مال مادرشان فاطمه بوده است ، مأمون دويست نفر از علماى حجاز و عراق را احضار و داستان را بيان كرد پس عده‌اى روايت نزول آيهء شريفهء : « وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ » و اعطاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را نقل كردند و سخن به درازا انجاميد و مأمون در مجلس ديگر هزار تن از مردم دانشمند و فقيه را احضار نموده و به بحث و گفتگو پرداختند بالأخره به اين نتيجه رسيد كه به « قثم » ابن جعفر حاكم مدينه نوشت : « انه كان رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم أعطى ابنته فاطمة فدك و تصدّق عليها بها و انّ هذا كان امرا ظاهراً معروفا عند آله عليه الصلاة و السلام ثم لم تزل فاطمة تدعى منه بما هى اولى من صدّق عليه انّه قد رأى ردّها الى ورثتها و تسليمها الى . . . » وقتى كه مأمون اين را نوشت ، شاعر معروف دعبل خزاعى رحمه الله تعالى گفت : « اصبح وجه الزمان قد ضحكا * برّد مأمون هاشما فدكا » « 2 » 5 - در زمان مأمون فدك در دست بنى هاشم بود تا زمان معتصم فرا رسيد و تصميم گرفت كه فدك را بگيرد و چنين كرد و در دست بنى عباس بود تا زمان واثق كه او فدك را برگردانيد . « 3 »

--> ( 1 ) - طرائف ص 252 و معجم البلدان ، ج 4 ، ص 252 و بهج الصباغة ، ج 5 ، ص 39 و وفاء الوفا ص 999 ، 1000 و ابن ابى الحديد ج 16 ، ص 216 و اوائل عسكرى ج 1 ، ص 375 و حاشيهء عقد الفريد ج 4 ، ص 216 و شرح ابن ميثم ، ج 5 ، ص 107 . ( 2 ) - معجم البلدان ج 4 ، ص 239 و طرائف ص 252 و وفاء الوفا ص 999 ، 1000 و ابن ابى الحديد ج 16 ، ص 217 و اوائل عسكرى ج 1 ، ص 375 و حاشيهء عقد الفريد ج 4 ، 216 و شرح ابن ميثم ج 5 ، ص 107 . ( 3 ) - اين داستان را معجم البلدان ج 4 ، ص 240 و طرائف سيد بن طاووس 248 - 251 و بهج الصباغه ج 5 ، ص 36 - 38 و بحار ج 8 ط كمپانى ، ص 104 وفاء الوفا ص 999 ، 1000 و تلخيص الشافى ج 3 ، ص 128 و فتوح البلدان ، ص 45 و ابن ابى الحديد ج 16 ، ص 217 و يعقوبى ج 3 ، ص 203 ، 304 و اوائل عسكرى ج 1 ، ص 375 ، 376 و العقد الفريد ج 4 ، ص 216 و دعائم الاسلام ج 1 ، ص 393 و شرح ابن ميثم ج 5 ، ص 107 . مفصلا نقل كرده‌اند .